Hôm nay mình đọc một bài post trên Facebook của một bạn interpreter người Việt, và mình quyết định viết lại suy nghĩ của mình. Ban đầu mình viết bằng tiếng Anh, nhưng sau đó mình nghĩ viết bằng tiếng Việt sẽ tự nhiên hơn. Hy vọng các bạn interpreter người Việt có thể đồng cảm.
Thật sự đọc xong, cảm xúc rất lẫn lộn, kiểu không biết nên hoàn toàn đứng về phía nào.
Câu chuyện không phải dạng call bình thường mà là kiểu situation rất “căng”.
Bạn ấy là certified interpreter, có NBCMI, ALTA, không phải newbie. Nhưng cái call bạn kể thì đúng kiểu full chaos: bà cụ lớn tuổi, gần như không nghe được, không đeo máy trợ thính, TV thì ồn, môi trường đã rất khó rồi. Lại còn có một người đàn ông (người nhà) đứng bên cạnh cứ chen vào nói chuyện, dù không có authorization.
Đọc tới đây là đã thấy “mệt” rồi.
Nhưng chưa dừng ở đó, người này còn bắt đầu chửi, mà chửi rất nặng bằng tiếng Việt, kiểu xúc phạm thẳng luôn, không còn basic respect.
Tới đoạn này, mình thật sự thấy bức xúc giùm.
Vì ai làm nghề này cũng hiểu, tụi mình không phải máy. Vừa phải giữ flow, vừa phải đảm bảo accuracy, vừa xử lý situation, mà còn bị insult như vậy, rất dễ bị trigger.
Nên mình hiểu cảm giác của bạn ấy.
Nhưng… khi đọc tiếp, mình bắt đầu thấy có điểm “khó”.
Bạn ấy đã phản ứng lại.
Bạn ấy nói đại ý là nếu muốn được tôn trọng thì nên tôn trọng người khác. Nghe rất hợp lý, rất con người. Ai đọc cũng sẽ thấy không có gì sai.
Nhưng trong vai trò interpreter, cái ranh giới nó rất mỏng.
Mình được train là phải neutral, không engage, không phản ứng cảm xúc, kể cả khi người khác sai hoặc disrespectful.
Có công bằng không?
Có thể không.
Nhưng đó vẫn là expectation của nghề.
Nên nếu hỏi bạn ấy có sai không, mình nghĩ là… có một phần.
Không sai khi cảm thấy bị xúc phạm. Không sai khi muốn tự bảo vệ bản thân.
Nhưng về mặt professional, việc phản ứng lại trực tiếp có thể bị xem là vượt ranh giới.
Và đó là lý do công ty “bắt lỗi”.
Họ không nhìn vào cảm xúc.
Họ nhìn vào guideline.
Họ không thấy hoàn cảnh hỗn loạn của call.
Họ chỉ thấy interpreter đã “engage vào conflict”.
Còn câu QA nói kiểu “nếu không handle được thì đừng nói nhiều như vậy”… đọc xong thấy khá lạnh.
Giống như họ không thực sự quan tâm bạn đã phải trải qua cái gì trong call đó.
Chỉ cần bạn không đúng chuẩn, thì bạn sai.
Vậy việc bị terminate có fair không?
Cá nhân mình thấy là hơi quá.
Nếu là warning, coaching, hoặc review kỹ lại thì hợp lý hơn.
Nhưng terminate ngay, nhất là với người có certification, thì cảm giác công ty đang bảo vệ họ hơn là bảo vệ interpreter.
Nhưng mình cũng không thể nói bạn ấy hoàn toàn đúng.
Vì trong nghề này có một sự thật khá “đau”:
Bạn có thể đúng với tư cách là con người, nhưng vẫn bị xem là sai với tư cách là interpreter.
Và khoảng cách đó… rất nhiều người phải struggle.
Sau khi đọc bài này, mình không chỉ nghĩ về đúng sai.
Mình nghĩ về hệ thống.
Tụi mình được train để bắt đầu, nhưng không được chuẩn bị để xử lý những tình huống toxic như vậy.
Không ai dạy cách xử lý khi bị chửi, khi bị áp lực, khi call vượt ngoài kiểm soát.
Nhưng vẫn bị kỳ vọng phải hoàn hảo.
Nên cuối cùng, mình nghĩ đây không chỉ là câu chuyện của một người.
Interpreter có thể đã vượt ranh giới một chút.
Công ty thì có thể đã không xử lý một cách công bằng và có sự thấu hiểu.
Và điều đáng nói nhất là…
Tình huống này không hề hiếm.
Hôm nay là bạn ấy.
Ngày mai có thể là bất kỳ ai trong tụi mình.
Nghề này không chỉ cần kỹ năng.
Mà còn cần một level chịu đựng mà không phải ai cũng tưởng tượng được.
